Rechtsbijstandverzekering in België

Een rechtsbijstandverzekering betaalt de kosten van een geschil: het ereloon van uw advocaat, de gerechtskosten, een deskundigenonderzoek. Ze spreekt zich niet uit over wie gelijk heeft — ze zorgt dat de kostprijs u niet belet uw recht te halen.

Het onderscheid met een aansprakelijkheidsverzekering is fundamenteel en wordt vaak verward. Uw familiale betaalt de schade die u aan een ander veroorzaakt. Uw rechtsbijstand betaalt uw verdediging, of uw aanval, wanneer er een geschil ontstaat — ook wanneer u zelf niets fout deed.

Wat ze dekt

Rechtsbijstand wordt in blokken verkocht, en u kiest welke u neemt.

Verkeer. Geschillen die voortvloeien uit een verkeersongeval: uw verhaal op de tegenpartij, uw verdediging bij de politierechtbank, de discussie over de expertise van uw voertuig. Dit blok wordt vaak samen met de autoverzekering aangeboden.

Privéleven. Geschillen met een buur, een aannemer, een verkoper, een verhuurder, een werkgever. Dit is het breedste blok en meteen dat waar de verschillen tussen polissen het grootst zijn.

Beroep. Voor zelfstandigen en vrije beroepen, naast de beroepsaansprakelijkheid.

Het recht dat u sowieso hebt: uw eigen advocaat

Zodra er een gerechtelijke of administratieve procedure loopt, kiest u uw advocaat. De verzekeraar mag er geen opleggen. Dat is geen commerciële gunst maar een wettelijk recht, verankerd in de Belgische verzekeringswetgeving en in Europese rechtspraak.

Hetzelfde geldt bij een belangenconflict — bijvoorbeeld wanneer uw tegenpartij bij dezelfde verzekeraar zit.

Wat de verzekeraar wél mag, is begrenzen hoeveel hij betaalt. Vraag daarom naar de erelooncriteria die de polis hanteert. Een polis met een vrije keuze op papier maar met vergoedingsplafonds ver onder de marktprijs laat u met het verschil zitten.

Het fiscale voordeel bestaat niet meer

Dit punt staat op veel Belgische websites nog verkeerd.

De wet van 22 april 2019 voerde een belastingvermindering van 40 % in op de premie van een uitgebreide rechtsbijstandverzekering, binnen een geïndexeerd plafond. Dat voordeel is afgeschaft voor premies betaald vanaf 1 januari 2025. De laatste aangifte waarin het nog meetelde, was die van aanslagjaar 2025, voor premies betaald tot en met 31 december 2024.

Wij hebben dat nagegaan in de toelichtingsbrochures van de FOD Financiën: in die van aanslagjaar 2025 stond de rubriek "premies van een rechtsbijstandverzekering" nog in vak X; in die van aanslagjaar 2026 komt ze niet één keer meer voor.

Wie vandaag een rechtsbijstandverzekering overweegt, moet ze dus beoordelen op wat ze doet — niet op een belastingvermindering die er niet meer is.

Waarop letten

Punt	Waarom het telt
Wachttijd	Voor bepaalde takken — bouw, arbeid, contracten — geldt vaak een wachttijd van enkele maanden na onderschrijving. Een lopend geschil verzekeren kan niet
Drempelbedrag	Onder een minimumbedrag komt de verzekeraar niet tussen. Kleine geschillen vallen daar vaak net onder
Tussenkomstplafond	Per geschil en soms per jaar. Vraag het bedrag, niet de geruststelling
Erelooncriteria	Bepaalt wat er werkelijk van uw advocatenfactuur betaald wordt
Territoriale dekking	Beperkt tot België, of ruimer

Heeft u ze al?

Voor u een polis afsluit: kijk na wat u al hebt. Rechtsbijstand zit vaak als uitbreiding in een autoverzekering, in een woningverzekering of in een familiale. Een aparte polis afsluiten voor een tak die al gedekt is, is dubbel betalen.

Sommige vakbonden, mutualiteiten en beroepsverenigingen bieden bovendien juridische bijstand aan hun leden.

Veelgestelde vragen

Is een rechtsbijstandverzekering verplicht?

Nee. Ze is volledig facultatief.

Kan de verzekeraar mij een advocaat opleggen?

Nee. Zodra er een procedure loopt, kiest u zelf. De verzekeraar mag wel begrenzen welk bedrag hij terugbetaalt.

Wat als de verzekeraar vindt dat ik geen zaak heb?

De meeste polissen voorzien een objectiviteitsclausule: u kan dan een advocaat van uw keuze om advies vragen. Volgt die uw standpunt, dan moet de verzekeraar tussenkomen. Gaat u tegen een negatief advies in en wint u toch, dan betaalt hij doorgaans alsnog.

Dekt ze een geschil van vóór de onderschrijving?

Nee. Een geschil dat al bestond of waarvan u de aanleiding kende, is nooit gedekt. Daar dient de wachttijd voor.

Is een echtscheiding gedekt?

Zelden in een standaardpolis, en als het zo is, dan onder strikte voorwaarden en met een lange wachttijd. Lees dit punt woord voor woord vóór u tekent.

Uw offerte

Gratis offerte aanvragen — vermeld welke polissen u al hebt, zodat u geen tak dubbel verzekert.